Interview | Travels on Paper: ‘In de omgang met de elementen schuilt het plezier’

Opdrachtgever: Atelier Magazine | Tekst: interview met het kunstenaarscollectief Travels on Paper (rubriek ‘Atelier op reis’) | Gepubliceerd: Atelier 170, mei-juni 2014

Spit en schilderplezier in Noorwegen

Travels on Paper noemen ze zichzelf: het vierkoppige schildersgenootschap bestaande uit Maarten Welbergen, Joanna Quispel, Theo de Feyter en Bram Stoof. Gevieren reizen ze de wereld af om tussen fjorden, kastelen, rivieren en bergen neer te strijken met hun schilderspullen. Binnenkort exposeren ze onder andere het werk dat ze afgelopen zomer in Noorwegen maakten.

‘Het schilderen van raampjes, daar word ik soms benauwd van. Dan wil ik bomen, het gevoel van buiten zijn.’ Aan het woord is Maarten Welbergen, een van de vier leden van het reizende schildersgenootschap Travels on Paper. Zijn groepsgenoten Joanna Quispel, Theo de Feyter en Bram Stoof delen zijn gevoel. Hoe graag ze ook in Amsterdam werken, nu en dan moeten ze de stad uit. De buitenlucht, de natuur, het licht dat in elk werelddeel zijn eigen spel speelt… Ze voelen zich er allemaal door aangetrokken. Sinds 2011 reizen ze samen naar verre bestemmingen om daar in de woeste natuur aan het werk te gaan. In Noorwegen legden ze afgelopen zomer de fjorden bij het plaatsje Utne nog vast.

Vruchtbare samenwerking

Het was het idee van Maarten en Bram om een groepje te formeren van een paar schilders die ervan houden nu en dan naar verre oorden te reizen. Al snel haalden ze Joanna en Theo erbij, die ze al kenden, maar met wie ze niet eerder hadden samengewerkt. De groep probeert zoveel mogelijk met gesloten beurzen te reizen door hun intrek te nemen in huizen van bekenden, of door samen te werken met Nederlandse instituten ter plaatse. Steeds proberen ze ook een expositie te regelen; volgend jaar staat waarschijnlijk een tentoonstelling in het Noorse Utne op het programma, waar ze afgelopen augustus het Hardangerfjord bezochten. Hun reizen draaien louter om schilderen. Excursies zijn er nauwelijks bij, er wordt gewerkt, gewerkt en nog eens gewerkt.
Bram: ‘We vinden het eigenlijk allemaal zonde van de tijd om veel andere dingen te doen dan schilderen.’
Maarten: ‘We gaan ieder onze eigen gang, maar je ziet toch bij iedereen dezelfde motieven terug. Bijvoorbeeld een veerboot aan de overkant van een fjord die we dan alle vier blijken te hebben getekend.’
Theo: ‘Zo’n motief schilderen we alle vier met een heel andere invalshoek. We werken ook met heel andere materialen. Bram werkt met potlood en aquarel, ik met gouache, Maarten gebruikt aquarel en kleurpotlood en Joanna is echt de pastelspecialist.’

Mobiele ateliers

Op locatie heeft ieder ook zo zijn eigen manier van werken. Maarten sleept veruit de meeste bagage mee.
Theo: ‘Maarten is ontzettend goed geoutilleerd met uitklaptafels, paraplu’s die ook dienst kunnen doen als parasol…’
Bram: ‘Theo niet, die stapelt altijd een paar kartonnen dozen op elkaar.’
Theo: ‘Ja, één doos zo en één zo, en dan heb je een tafel. Dat weegt niks en is overal te krijgen!’
Bram: ‘Ik heb een campingstoeltje uit de jaren zeventig.’
Joanna: ‘Ik zit op een plastic zak.’
Bram: ‘Jij wordt altijd het vieste.’
Theo: ‘Er is maar één ding wat schoon blijft bij Joanna en dat is dat blaadje voor haar. Verder is haar gezicht pikzwart.’
Joanna: ‘Hoe je het maakt, is net zo belangrijk als wat je maakt.’

Ontberingen

De natuur en de buitenlucht zijn vaak prachtig op de bestemmingen die Travels on Paper opzoekt, het licht en de weersomstandigheden kunnen er betoverend zijn, maar ontberingen zijn er minstens evenveel. Regenbuien, drassige berggronden, verzengende hitte, ongelijkmatige rotspartijen; ze maken het werk niet altijd even ontspannen.
Theo: ‘Dat de grond in Noorwegen zo ongelijk is, is onhandiger dan dat mijn dozen soms verregenen. Alle dorpen liggen daar tegen een helling op.’
Maarten: ‘Het is een aanslag voor je rug om daar een dag te staan schilderen.’
Theo: ‘Voor je het weet heb je spit.’
Maarten: ‘Je hebt als schilder heel wat te lijden. Na zo’n dag buiten werken kom je krakend thuis.’
Joanna: ‘Ik werd een keer overvallen door een vloedgolf terwijl ik aan het schilderen was. Er kwam een schip langs. Als ik geconcentreerd aan het werk ben, vergeet ik helemaal op de omgeving te letten.’
Maarten: ‘In Griekenland sta je dan weer met veertig graden te werken. Dan blijkt er olie uit de olijfbomen op je papier te gaan druppelen. Maar in die omgang met de elementen schuilt ook het plezier. Je vindt altijd weer oplossingen.’
Bram: ‘Het heeft ook iets charmants.’
Joanna: ‘Met pastel is het wel eens vervelend. Dan heb ik net de hele lucht mooi en met vijf regendrupjes is alles weg. Maar het gaat ook om de beleving. Die neem je mee in je werk.’
Maarten: ‘De natuur is constant in beweging. De atmosfeer, de wolken die voor de fjorden schuiven, de kleur van het water die door de dag heen steeds verandert, van bijna olieachtig naar heel ruw. Dat beleef je allemaal heel bewust als je erin staat te werken.’

Nieuwsgierige blikken

Wie zijn schildersezel uitstalt in de buitenlucht kan niet om nieuwsgierige blikken en vragen van omstanders heen. Niet iedereen voelt zich daar even gemakkelijk bij.
Bram: ‘Theo strijkt met dodelijk gemak neer in een drukke winkelstraat en gaat daar zitten schilderen, ik kan daar minder goed tegen.’
Maarten: ‘Ik ben beducht voor omstanders. Ik ga altijd zo zitten dat ik niet meteen in het zicht zit, niet meteen midden in de publieksstroom.’
Bram: ‘Dat lukt niet altijd. In de wildernis in Indonesië probeerde ik me eerst te verstoppen, maar twee minuten later zat die hele kampong om me heen.’
Theo: ‘Ik heb er weinig problemen mee, ik kan heel goed doorwerken met mensen in de buurt. Het levert vaak leuke discussies op, bijvoorbeeld als je iets schildert wat mensen helemaal niet zo mooi vinden. Wanneer is iets het waard om geschilderd te worden? Sommige dingen die mensen zelf for granted nemen zien ze ineens met andere ogen.’
Theo: ‘Het valt me vaak op hoe concreet of hoe inhoudelijk mensen kijken. Ik zie vooral compositie, kleuraccenten, licht… en dan zegt iemand naast je ineens: “Hee, dat is de auto van Jan.” Ooit zat ik ergens op een kruispunt te schilderen. Dan laat je natuurlijk dingen weg, want je bent aan het componeren. Maar iemand die over mijn schouder kwam kijken vroeg: “Zet je dat eenrichtingsbord er wel op?” Ik wilde daar geen rood accent, maar die man werd heel boos, want hij woonde daar en het moest duidelijk zijn dat daar geen auto’s in mochten.’
Maarten: ‘Je doet ook wel eens minder leuke ervaringen op. In het oude gedeelte van Ankara zijn Bram en ik wel eens belaagd door een groep Roma-jongetjes die onze potloden begonnen te stelen en met stenen begonnen te gooien. We hebben daar moeten vertrekken. Jammer, want het was een bijzonder mooi stukje van Ankara.’
Joanna: ‘Maar vaak zijn mensen ook dankbaar dat je hun omgeving hebt uitgekozen. In Syrië zag ik mensen eerst denken: wat doet dat mens? Ik voelde me net een dorpsgek. Maar toen mijn werk eenmaal vorm kreeg, kwamen ze me koekjes brengen en mocht ik mijn handen wassen in hun winkeltje.’

Meer informatie:

www.facebook.com/TravelsOnPaper
www.theodefeyter.nl
www.joannaquispel.nl
www.bramstoof.nl
www.maartenwelbergen.nl

Advertenties