Achtergrond | M.U.R.S. door La Fura dels Baus

Opdrachtgever: Holland Festival | Tekst: Achtergrondinformatie over M.U.R.S. van La Fura dels Baus, te zien op 31 mei en 1 juni 2015 | Gepubliceerd: 27 januari 2015, website Holland Festival

De voortdenderende technologische ontwikkelingen zorgen voor ingrijpende veranderingen in onze maatschappij. Op het niveau van de stad heeft dat al geleid tot het begrip smart cities, waarin iedereen met elkaar en met alles digitaal verbonden is. Maar wat betekent al die technologie nu werkelijk? Het roemruchte Catalaanse theatergezelschap La Fura dels Baus gaat deze vragen te lijf een echte smart show. Door middel van een app op je smartphone laten de makers je participeren in de smart city 2.0. Het is een omgeving die misschien lijkt op het normale leven – met een economie, transport, bestuur, vragen over burgerschap en ecologie – maar die misschien ook een heel andere rol van jou als burger vraagt …

Achtergrondinformatie

Het Catalaanse gezelschap La Fura dels Baus brengt met M.U.R.S.‘de eerste smartshow in de geschiedenis’, een voorstelling die zich buigt over de vraag: hoe ziet de stad van de toekomst eruit? Hoe maakbaar is de samenleving, hoeveel controle hebben we als inwoners of geven we uit handen aan machthebbers? In een interactieve theatrale installatie betreedt het publiek de stad van de toekomst, de zogenaamde smart city, die wordt gedomineerd door technologische snufjes en vondsten. Elke bezoeker vindt zijn eigen weg door deze toekomstige wereld, met hulp van een speciaal ontwikkelde app die hem erdoorheen leidt en (soms) misleidt.

Onze huidige steden zijn voortgekomen uit de industriële revolutie. Maar onder invloed van de technologische revolutie en onze huidige informatiemaatschappij zullen onze steden steeds meer veranderen in smart cities. Nu het gedrag van individuen, bedrijven en de economie al door deze nieuwe ontwikkelingen zijn beïnvloed, kunnen onze steden niet achterblijven. De laatste dagen van de traditionele stad zijn geteld, menen de leden van La Fura dels Baus; de race om de intelligente stad is begonnen.Om alvast te ervaren hoe het is om in zo’n digitale democratie te leven ontwikkelde La Fura dels Baus een theatrale ervaring van zo’n smart city. M.U.R.S. laat bezoekers even ervaren hoe het is om in een prototypische wereld te wonen waar aan alle voorwaarden voor de smart city is voldaan. Economie, milieu, overheid, infrastructuur, het sociale leven; elk aspect van deze revolutie staat onder digitale controle. De mogelijkheden voor het individu zijn eindeloos, maar niet zonder keerzijde; online is zo een paar sneakers aangeschaft dat aan de andere kant van de wereld door een uitgebuit kind in elkaar gezet, en met een druk op de knop vaagt een wereldleider een hele bevolkingsgroep van de kaart alsof het een spelletje is. In de smart city is ieder mens een potentiële onderdrukker én een onderdrukte. De technologie heeft de mens afgedreven van zijn culturele waarden en heeft hem vervreemd van pijn. Wat dat voor bevrijdende én desastreuze gevolgen kan hebben, dat laten de makers van La Fura dels Baus het publiek zien in M.U.R.S.De performance vindt plaats in vier verschillende zones, die allemaal één aspect van onze toekomstige stad representeren. Bezoekers bewegen zich zelfstandig door deze ruimtes met gebruikmaking van een app op hun telefoon (beschikbaar voor Android en iPhone). Maar helemaal vrij zijn ze niet; ze worden handig gemanipuleerd door de show én door de app – uiteraard. De app laat bezoekers participeren in de voorstelling door hen berichten en aanwijzingen te geven, hen extra materiaal te tonen en hen een bepaalde richting in te sturen. Overal wordt de bezoeker opgeroepen deel te nemen aan verschillende activiteiten en elk bezoek wordt afgesloten met een historische speech van een bekend staatsman uit het verleden. Zo spreekt Adolf Hitler de jeugd toe in de Wellness Zone, waar lichaamscultus centraal staat en jeugdigheid en uithoudingsvermogen worden bevorderd door een Zumba-les. In de Ecologische zone speecht José Maria Aznar over milieuzaken; in de nationalistische El Dorado Zone is Josef Stalin aan het woord; en in de Security Zone van veiligheid, comfort en connectiviteit (de zone van ‘goede mensen’) horen we de speech die George Bush jr. gaf naar aanleiding van 9-11. De bezoekers worden steeds meer in een keurslijf gedwongen, totdat de revolutie uitbreekt en ieder weer vrij is om te gaan.Na jarenlang hoofdzakelijk hun eigen projecten te hebben onderzocht en ontwikkeld komen de leden van La Fura dels Baus voor M.U.R.S. weer bij elkaar. Zij ontwikkelden gezamenlijk de show, inclusief de gebruikte technologieën: videoprojecties en digitale technieken. Hiervoor werkten ze intensief samen met academische instellingen, zoals het Massachusetts Institute of Technology (MIT) en het Ars Electronica Futurelab in het Oostenrijkse Linz Instituut. Ook kregen ze steun van de prestigieuze Open Systems-afdeling van de universiteit van Barcelona en de universiteit Rovira i Virgili en van TigreLab en Direcció de Creativitat i Innovació de l’ICUB (Barcelona LAB).Biografie

La Fura dels Baus werd in 1979 opgericht in Barcelona en stond van begin af aan bekend om haar ongebruikelijke gebruik van de ruimte en het vervagen van de grens tussen toeschouwer en acteur. Een Londense criticus in 1985 oordeelde dat ze ‘een soort volwassenen-avonturenspeeltuin’ maakten vol plezier, gevaar, slapstick en fantasy. Sinds de jaren negentig ging het gezelschap zich behalve met openluchtvoorstellingen ook bezighouden met toneel, digitaal theater, straattheater, performances en opera. In al zijn werk maakt de groep gebruik van video, muziek, beweging, allerlei natuurlijke en industriële materialen en nieuwe technologieën. Het werk spreekt daarom wereldwijd veel niet-reguliere theaterbezoekers aan.

Hun voorstelling L’home del mil.leni (2000), over het nieuwe millennium, trok twintigduizend bezoekers naar Barcelona; de Divine Comedy stond in Florence voor meer dan 35 duizend toeschouwers. De groep tekende voor een aantal grote evenementen, zoals de openingsceremonie van de Olympische Spelen in Barcelona in 1992. Ook verzorgden ze commerciële shows voor multinationals als Pepsi, Mercedes Benz, Microsoft en Warner Bros. In 2011 wekte La Fura dels Baus enige controverse toen het optrad op de vijfendertigste verjaardag van de Tsjetsjeense dictator Ramzan Kadyrov.

Het gezelschap gebruikt veelvuldig nieuwe technologieën in zijn werk, zoals in de online show Work in Progress 97, waarin gelijktijdige voorstellingen in verschillende steden samenkwamen in een digitale theateromgeving. Maar ook maakten ze voorstellingen gebaseerd op toneelteksten: in F@ust 3.0 onderzochten ze bijvoorbeeld het klassieke werk van Goethe, Ombra herinterpreteerde teksten van auteur Federico García Lorca en Euripides’ tragedie Trojaanse vrouwen (2001) speelden ze op muziek van Vangelis. In 2005 gingen ze in Japan in première met een eigenzinnige versie van Kafka’s Metamorfose.

Sinds halverwege de jaren negentig werkt La Fura dels Baus ook mee aan opera’s, zoals De Falla’s Atlàntida in Granada (1996), Debussy’s Le martyre de Saint Sébastien (1997), Berlioz’ La damnation de Faustin Salzburg (1999) en José Luis Turina’s D.Q., Don Quijoteen Barcelona(2000). In Auf den Marmor-Klippen in Mannheim (2002) gebruikten ze voor het eerst de techniek van een videoconferentie in een opera. Hetzelfde jaar brachten ze Symphonie fantastique, gebaseerd op Berlioz’ symfonie. Ze ensceneerden Mozarts Toverfluitop de Ruhrtriennale in Bochum in 2003 en nogmaals in 2005 bij de Opéra de la Bastille in Paris en het Teatro Real in Madrid. In Parijs brachten ze in 2007 ook Blauwbaards Burcht van Bartók en een liederencyclus van Janáček. Later dat jaar voerden ze de nieuwe opera La hija del cielo van Juan José Falcón Sanabria op, in 2010 gevolgd door Rise and Fall of the City of Mahagonny bij het Teatro Real.

De laatste jaren werkten de leden vaak afzonderlijk van elkaar aan hun eigen projecten. Zo maakte Fura-lid Alex Ollé in 2011 bij het Teatro alla Scala in Milaan de opera Quartett op muziek en libretto van Luca Francesconi, die het Holland Festival van 2013 opende. In 2013 maakte Ollé samen met Fura-collega Padrissa Carlus een nieuwe, bejubelde versie van Aida voor de opening van het Arena di Verona Festival. De groepsleden bundelden hun krachten weer voor het omvangrijke project M.U.R.S.

Advertenties